محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )
232
تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )
صاف نموده ، هر روز سى مثقال با بنفشهء مربا يا لعوق خشخاش با معجون قفى به اضافهء روغن بادام شيرين بنوشند . [ 444 ] نوع ديگر : كه جهت ذات الجنب و ذات الريه و درد سينه و سرفه ، نافع است : عناب بيست دانه ؛ سپستان ، سى دانه ؛ انجير زرد ، ده دانه ؛ مويز بىدانه ، ده مثقال ؛ اصل السوسِ محكوك ، دو مثقال ؛ پرسياوشان ، تخم خبّازى و تخم خطمى ، از هر يك سه مثقال ؛ جو مقشّر ، چهار ، در چهار رطل آب بجوشانند تا به ربع رسد ، پس صاف نموده و هر روز نيم رطل را با روغن بادام بنوشند . [ 445 ] مطبوخ اسطوخودوس : منقول از تذكره و جهت اخلاط سوداوى و محترقه و صلابات و وسواس و جنون و ماليخوليا و عرق النسا و مفاصل و صاف كردن خون و كدورت فكر ، نافع است : بسفايج ، مغز دانهء قرطم ، عناب و سپستان ، از هر يك هفت مثقال ؛ اسطخودوس ، گل بابونه ، قنطوريون رقيق و افتيمون ، از هر يك چهار مثقال ؛ سورنجان سفيد ، دو ، با سه مثل ادويه آب بجوشانند تا به ثلث رسد ، پس صاف نموده و بنوشند و اگر با درد سر و تصاعد بخارات و يبوست دماغ ، باشد انجير زرد ، ده دانه ؛ كتيرا ، روغن بادام ، پرسياوشان ، صعتر و مرزنجوش ، از هر يك سه اضافه كنند و اگر با رياح غليظه باشد يا ضعفى در مجارى بول ، گلقند ، [ هفت درهم ] بيفزايند . [ 446 ] مطبوخ بسفايج : جهت درد معده و رياح بواسير و صرع و امراض سوداوى ، مفيد است . هر روز از سه مثقال تا پنج مثقال آن را خيسانيده ، بجوشانند و صاف آن را با فلوس خيارشنبر ، هفت و روغن بادام ، يك بنوشند . [ 447 ] مطبوخ دارشيشعان : در رفع درد معدهء بارده مجرب است و هر روز از يك مثقال تا دو مثقال او را جوشانيده و با نبات بنوشند . اما در نقوعات شرط است : كه در آب بسيار گرم به قدرى كه ادويه را بپوشاند بخيسانند و روز در آفتاب گذاشته و شب در زير سقف باشد ، بعد از آن بسيار افشرده و صاف نمايند ، و بعضى را تا سه شبانه روز خيسانيده تا قوت ادويه به آب باز برگردد و مخصوص محرورين و فصول حارّه است . [ 448 ] نقوع مبرِّد : جهت بقاياى امراض حارّه و تبهائى كه بقيهء اودر بدن مانده باشد و تنقيه